Tài liệu dành cho bệnh nhân
Rối loạn lưỡng cực
Bạn đã được chẩn đoán rối loạn lưỡng cực. Trang này giải thích điều đó có nghĩa gì, cách điều trị, và bạn có thể làm gì ngay.
Tình trạng này là gì
Rối loạn lưỡng cực là tình trạng có các giai đoạn khí sắc: giai đoạn trầm cảm và giai đoạn khí sắc tăng cao hoặc dễ cáu kèm năng lượng cao, gọi là hưng cảm hoặc, ở dạng nhẹ hơn, hưng cảm nhẹ. Giữa các giai đoạn, đa số cảm thấy là chính mình. Đây là tình trạng lâu dài, có tính gia đình, và với điều trị đều đặn, đa số sống cuộc sống trọn vẹn và ổn định.
Dấu hiệu thường gặp
- Hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ: ít cần ngủ nhưng tràn năng lượng, suy nghĩ dồn dập, nói nhanh, kế hoạch lớn, chi tiêu ồ ạt, cáu gắt, quyết định liều lĩnh
- Trầm cảm: tâm trạng thấp, mất hứng thú, kiệt sức, ngủ hoặc ăn quá nhiều hay quá ít, tuyệt vọng
- Các giai đoạn kéo dài vài ngày đến vài tuần, thường có sự thay đổi rõ so với con người thường ngày
- Các giai đoạn trầm cảm không đáp ứng tốt với thuốc chống trầm cảm đơn thuần
- Tiền sử gia đình có rối loạn lưỡng cực
Vì sao xảy ra
Rối loạn lưỡng cực liên quan đến sự khác biệt trong cách não điều hòa khí sắc, năng lượng và giấc ngủ, và có tính di truyền mạnh. Các giai đoạn thường được kích hoạt bởi thiếu ngủ, căng thẳng, dùng chất, thay đổi mùa, hoặc thuốc chống trầm cảm dùng không kèm thuốc ổn định khí sắc. Bảo vệ giấc ngủ và nếp sinh hoạt là một phần của điều trị, không chỉ là lời khuyên.
Cách điều trị
- Thuốc ổn định khí sắc là nền tảng: lithium, lamotrigine, valproate hoặc carbamazepine, được chọn theo giai đoạn cần điều trị và tiền sử sức khỏe của bạn.
- Thuốc chống loạn thần thế hệ hai như quetiapine, aripiprazole, lurasidone hoặc cariprazine điều trị hưng cảm, trầm cảm lưỡng cực hoặc cả hai, và thường được kết hợp với thuốc ổn định khí sắc.
- Thuốc chống trầm cảm được dùng thận trọng và thường chỉ đi cùng thuốc ổn định khí sắc, vì dùng đơn độc có thể kích hoạt hưng cảm.
- Trị liệu và nếp sinh hoạt: giáo dục về bệnh, giấc ngủ và nhịp sinh hoạt đều đặn, và kế hoạch nhận biết dấu hiệu sớm giúp giảm tái phát. Theo dõi xét nghiệm là một phần chăm sóc với một số thuốc này.
Bạn có thể làm gì ngay
- Giữ giờ ngủ và thức cố định. Thiếu ngủ là yếu tố kích hoạt hưng cảm thường gặp nhất.
- Theo dõi tâm trạng mỗi ngày bằng ứng dụng đơn giản hoặc sổ tay, và mang đến buổi khám.
- Viết ra các dấu hiệu cảnh báo sớm của riêng bạn và chia sẻ với người bạn tin tưởng.
- Tránh rượu và cần sa; cả hai làm khí sắc mất ổn định.
- Uống thuốc mỗi ngày, kể cả khi cảm thấy hoàn toàn khỏe. Cảm thấy khỏe chính là thuốc đang có tác dụng.
Tìm giúp đỡ ngay nếu
- Hai đêm trở lên ngủ ít kèm năng lượng bất thường, suy nghĩ dồn dập hoặc kế hoạch bốc đồng (hưng cảm sớm; gọi ngay trong ngày)
- Ý nghĩ làm hại bản thân hoặc người khác
- Lú lẫn, ảo giác, hoặc tin vào những điều người khác nói là không thật
- Phát ban mới khi dùng lamotrigine, hoặc run, nôn, lú lẫn khi dùng lithium (gọi ngay trong ngày)
- Ý nghĩ làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa: gọi hoặc nhắn tin 988 bất cứ lúc nào, hoặc đến phòng cấp cứu gần nhất
Nên biết
- Hưng cảm có thể cảm thấy tuyệt vời lúc đầu, đó là lý do người xung quanh có thể nhận ra trước bạn. Hãy để họ nói với bạn.
- Nhiều thuốc cho rối loạn lưỡng cực cần xét nghiệm máu lúc bắt đầu và định kỳ. Giữ các lịch hẹn đó là một phần của việc giữ sức khỏe.
- Nếu bạn mang thai hoặc dự định mang thai, hãy cho chúng tôi biết trước khi thay đổi bất cứ điều gì; một số thuốc cần điều chỉnh, và ngưng đột ngột rủi ro hơn là lên kế hoạch.
Có câu hỏi về chẩn đoán hoặc điều trị của bạn?
Alice Tran Psychiatric Care · 3060 Williams Drive, Suite 300, Fairfax, VA 22031
Gọi: (703) 791-9099 · Nhắn tin: (703) 791-9031 · info@alicetrannp.com · alicetrannp.com
Tài liệu này nhằm mục đích giáo dục và không thay thế hướng dẫn bạn nhận được tại buổi khám. Hãy dùng đúng liều ghi trên nhãn thuốc. Nếu điều gì trong tài liệu khác với những gì bạn được dặn, hãy gọi phòng khám. Trong trường hợp khẩn cấp, gọi 911. Nếu bạn đang trong khủng hoảng, gọi hoặc nhắn tin 988.