Một toa thuốc chỉ là một quyết định. Quản lý thuốc là phần việc sau đó: theo dõi thuốc thực sự làm được gì, điều chỉnh khi chưa đủ, và ngưng an toàn khi đến lúc. Dành cho người lớn trên toàn Virginia, qua telehealth video hoặc khám trực tiếp tại Fairfax.
Đặt lịch hẹn →Tái kê chỉ tiếp tục những gì đã có. Nó trả lời đúng một câu hỏi: người này còn đang dùng thuốc này không? Quản lý thuốc đặt ra một danh sách dài hơn. Đây có còn là loại thuốc đúng cho tình trạng bạn thực sự mắc phải không? Liều đã đủ cao để gọi là một lần thử công bằng, hay đủ thấp để bạn chịu được? Có gì thay đổi trong sức khỏe, trong các thuốc khác bạn đang uống, hay trong cuộc sống của bạn không? Chúng ta có đang nhắm vào một mục tiêu mà cả hai đều gọi tên được, và có đang đo xem mình có đạt được nó không?
Khác biệt đó tích lũy theo thời gian. Rất nhiều người lớn ở Virginia đã dùng cùng một loại thuốc chống trầm cảm suốt sáu năm chỉ vì không ai xem lại. Một số người thực sự cần nó. Một số đang chịu một tác dụng phụ mà họ thôi không nhắc tới nữa vì tưởng rằng nó là vĩnh viễn. Một số đang ở liều khởi đầu chưa từng được tăng, đây là một trong những lý do phổ biến nhất khiến một loại thuốc bị cho là vô dụng dù chưa bao giờ được thử đúng cách.
Alice Tran, PMHNP-BC, FNP-BC là điều dưỡng chuyên khoa có hai chứng chỉ hội đồng quốc gia, được cấp phép hành nghề tại Virginia, và được đào tạo dưới sự hướng dẫn của bác sĩ tâm thần Errol Segall, MD, người có hơn 50 năm kinh nghiệm lâm sàng. Cô khám cho người lớn từ 18 đến 65 tuổi, bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh, không cần người phiên dịch. Nếu bạn muốn bản tóm tắt ngắn về các buổi hẹn này, xem bài quản lý thuốc là gì. Trang này nói về phần lý luận lâm sàng nằm bên dưới.
Buổi khám đầu kéo dài 60 phút và là một buổi đánh giá tâm thần đầy đủ, không phải một cuộc tư vấn kê đơn kèm biểu mẫu. Trước khi chọn bất kỳ loại thuốc nào, Alice cần thấy toàn cảnh: triệu chứng bắt đầu khi nào, chúng cản trở điều gì, diễn tiến qua nhiều tháng nhiều năm ra sao, bạn đang có bệnh cơ thể và thuốc gì, gia đình có ai từng mắc, và bạn đã thử những gì.
Tiền sử điều trị là thứ hữu ích nhất bạn có thể mang theo. Nếu một loại thuốc từng thất bại với bạn, chi tiết quan trọng thường là vì sao: do tác dụng phụ, do liều chưa từng được tăng, do ngưng sau mười ngày, hay do đã thử đủ lâu mà thật sự không hiệu quả. Bốn câu trả lời đó dẫn tới bốn hướng hoàn toàn khác nhau.
Có khi thuốc được bắt đầu ngay trong buổi đầu tiên; với một biểu hiện trầm cảm hoặc lo âu rõ ràng, chờ đợi không đem lại thêm gì. Có khi cần thêm thông tin trước, nhất là khi có nghi vấn rối loạn lưỡng cực, có chất kích thích đang chi phối bức tranh, hoặc câu hỏi về ADHD cần một buổi đánh giá đúng nghĩa thay vì một cái nhãn dán trong ngày.
Các buổi tái khám kéo dài 30 hoặc 45 phút, và khoảng cách giữa chúng phụ thuộc vào giai đoạn điều trị chứ không theo một lịch cố định. Khi đang bắt đầu một loại thuốc hoặc đang chỉnh liều, buổi hẹn thường cách nhau 2 đến 4 tuần. Khi tình trạng đã ổn định, khoảng cách thường giãn ra 1 đến 3 tháng.
Việc theo dõi sát ở giai đoạn đầu không phải là thủ tục hành chính. Vài tuần đầu là lúc tác dụng phụ xuất hiện rồi thường lắng xuống, là lúc thấy rõ một liều còn quá thấp, và là lúc những dấu hiệu đáp ứng sớm hiện ra ở giấc ngủ và ăn uống trước khi tâm trạng thay đổi. Đây cũng là khoảng thời gian người ta hay lặng lẽ bỏ thuốc vì một tác dụng phụ không ai báo trước. Gặp bạn ở tuần thứ ba thay vì tuần thứ mười hai là điều giữ cho một loại thuốc dùng được không bị bỏ dở, và một loại thuốc không phù hợp không bị chịu đựng suốt cả mùa.
Các thuốc kiểm soát đặc biệt, bao gồm thuốc kích thích dùng cho ADHD, bắt buộc phải tái khám đều đặn. Chúng không thể được tái kê vô thời hạn nếu không có buổi hẹn, và đây là một phần cố định trong cách quản lý chứ không phải chuyện tùy sở thích.
Mỗi nhóm thuốc chạy theo một nhịp đồng hồ khác nhau, và biết mình đang ở nhịp nào giúp tránh rất nhiều nản lòng. Thuốc kích thích cho ADHD thể hiện tác dụng trong vài ngày, đôi khi ngay ở liều đầu tiên. Thuốc chống trầm cảm chậm hơn: thay đổi ban đầu thường xuất hiện quanh mốc 2 đến 4 tuần, và một lần thử công bằng ở liều đủ mạnh thường cần 6 đến 12 tuần trước khi có thể nói rằng thuốc không hiệu quả. Thuốc ổn định khí sắc và thuốc chống loạn thần nằm ở khoảng giữa.
Đáp ứng được đánh giá bằng nhiều thứ hơn là cảm giác vui hơn. Giấc ngủ, sự thèm ăn, mức năng lượng, khả năng tập trung, và việc làm lại được những việc thường ngày bạn đã bỏ, tất cả đều chuyển biến trước cảm giác chủ quan về tâm trạng, và đó thường là bằng chứng trung thực đầu tiên cho thấy có gì đó đang có tác dụng. Cũng nên xác định ngay từ đầu rằng khá hơn trông như thế nào trong đời sống của bạn: ngủ trọn một đêm, đi qua một ngày làm việc mà không có ba tiếng đồng hồ lo sợ, hoàn thành được việc mình bắt đầu. Những mục tiêu cụ thể làm cho quyết định ở buổi hẹn sau rõ ràng hơn nhiều so với một cảm nhận chung chung về tuần vừa rồi.
Nên đọc kèm trang này: nên dùng thuốc chống trầm cảm trong bao lâu, bài viết đi qua ba giai đoạn cấp tính, duy trì tiếp nối và duy trì dài hạn, và vì sao câu trả lời phụ thuộc vào tiền sử của chính bạn chứ không theo một quy trình chung.
Nhiều người không đáp ứng trọn vẹn với loại thuốc đầu tiên họ thử. Điều đó nằm trong dự liệu và được chuẩn bị sẵn, chứ không bị coi là ngõ cụt. Khi một lần thử đã đủ dài mà đáp ứng chỉ một phần hoặc không có, có bốn hướng xử lý hợp lý, và bạn luôn nên được cho biết hướng nào đang được chọn và vì sao.
Vấn đề dễ sửa nhất và cũng phổ biến nhất. Nhiều loại thuốc bị tuyên bố là thất bại ngay ở liều khởi đầu, vốn được chọn để dễ dung nạp chứ không phải để đạt hiệu quả. Nếu tác dụng phụ cho phép, tăng liều thường là bước đầu tiên.
Chuyển sang một loại khác, đôi khi cùng nhóm và đôi khi sang một cơ chế hoàn toàn khác. Loại đã thất bại vẫn cho chúng ta biết nên thử gì tiếp theo.
Thêm một thuốc thứ hai có cơ chế khác, khi đã có đáp ứng một phần thực sự đáng giữ lại thay vì bỏ đi.
Khi không gì hiệu quả, câu hỏi là mục tiêu có đúng không. Rối loạn lưỡng cực chưa được nhận ra, ADHD, sang chấn, ngưng thở khi ngủ, bệnh tuyến giáp và rượu bia đều có thể đội lốt trầm cảm kháng trị.
Hướng thứ tư là hướng hay bị bỏ qua nhất và cũng là hướng thường thay đổi mọi thứ nhất. Nếu hai hoặc ba lần thử đã thất bại, bước hữu ích thường không phải là loại thuốc thứ tư lấy từ cùng một kệ. Đó là lùi lại một bước để hỏi liệu chúng ta có đang điều trị đúng tình trạng ngay từ đầu hay không.
Chi tiết theo từng tình trạng: trầm cảm · lo âu · ADHD · rối loạn lưỡng cực
Gần như mọi thuốc tâm thần đều có tác dụng phụ, và phần lớn xử lý được nếu bạn nói ra. Kiểu diễn tiến quan trọng hơn là việc có hay không. Buồn nôn, nhức đầu và cảm giác bồn chồn sớm khi dùng thuốc chống trầm cảm rất thường gặp trong một hai tuần đầu và thường tự lắng xuống. Chán ăn và cáu gắt vào cuối ngày khi dùng thuốc kích thích thường liên quan đến liều và hay cải thiện khi đổi giờ uống. Tác dụng phụ về tình dục, thay đổi cân nặng và buồn ngủ ban ngày là những điều người ta hay âm thầm chịu đựng nhất, và cũng nằm trong nhóm dễ xử lý nhất khi được nói ra, bằng cách chỉnh liều, đổi giờ uống, hoặc chuyển sang một loại có hồ sơ tác dụng phụ khác.
Có một danh sách ngắn thì khác. Ý nghĩ tự làm hại bản thân mới xuất hiện hoặc nặng thêm, phát ban, kích động dữ dội, tâm trạng đột ngột phấn khích hoặc tăng tốc bất thường, hoặc bất cứ điều gì khiến cơ thể cảm thấy không ổn đều là lý do gọi cho phòng khám ngay chứ không chờ xem. Những điều này được nêu cụ thể ngay tại buổi hẹn bắt đầu thuốc để bạn không phải phỏng đoán lúc 9 giờ tối. Nếu bạn đang trong tình trạng khủng hoảng, hãy gọi hoặc nhắn tin 988; phòng khám này không phải dịch vụ khủng hoảng.
Một số triệu chứng tâm thần thật ra không phải do tâm thần. Bệnh tuyến giáp có thể trông y hệt trầm cảm hoặc lo âu. Thiếu B12 và folate có thể gây mệt mỏi và đầu óc mù mờ. Vì vậy các xét nghiệm nền như công thức máu, bảng chuyển hóa và chức năng tuyến giáp thường đáng làm trước khi bắt đầu điều trị, đồng thời để xác nhận gan và thận của bạn xử lý được thuốc sắp kê.
Việc theo dõi về sau tùy thuộc vào loại thuốc. Lithium cần đo nồng độ trong máu cùng với theo dõi thận và tuyến giáp, vì khoảng cách giữa nồng độ điều trị và nồng độ gây độc rất hẹp. Valproate cần đo nồng độ, công thức máu và chức năng gan. Thuốc chống loạn thần thế hệ hai cần theo dõi chuyển hóa, nghĩa là đường huyết, mỡ máu và cân nặng, ở mốc ban đầu và định kỳ sau đó. Phần lớn thuốc chống trầm cảm và thuốc ADHD không cần xét nghiệm máu định kỳ, dù huyết áp và nhịp tim vẫn được kiểm tra khi dùng thuốc kích thích. Toàn bộ bức tranh có trong bài hướng dẫn về xét nghiệm trong tâm thần học. Bạn có thể lấy máu ở phòng xét nghiệm gần nhà, bất cứ đâu trong Virginia.
Ngưng thuốc là một mục tiêu chính đáng và hầu như luôn được nhắc tới trong các đợt điều trị dài. Đây cũng là phần dễ đi sai nhất khi làm một mình. Ngưng đột ngột thuốc chống trầm cảm có thể gây các triệu chứng ngưng thuốc gồm chóng mặt, đau nhức giống cúm, mất ngủ kèm mộng sống động, buồn nôn, những cảm giác điện giật ngắn thường được mô tả là giật não, và lo âu dội ngược. Chúng không nguy hiểm theo kiểu cai rượu hay cai benzodiazepine, nhưng rất khó chịu, rất dễ bị nhầm là bệnh tái phát, và phần lớn phòng tránh được bằng một kế hoạch giảm liều từ từ.
Giảm liều là việc hạ liều theo từng bậc, thường không quá 10 đến 25 phần trăm liều hiện tại mỗi 2 đến 4 tuần, chậm hơn với người đã dùng liều cao trong thời gian dài. Những bậc cuối cùng thường khó nhất, và việc quay lại một liều từng có hiệu quả không phải là thất bại. Đó là thông tin. Thời điểm cũng quan trọng: giảm liều giữa lúc đổi việc hay khủng hoảng gia đình là tự đặt mình vào thế bất lợi. Phần chi tiết có trong bài cách giảm và ngưng thuốc chống trầm cảm an toàn. Đừng bao giờ tự ngưng đột ngột.
Alice không nhận trị liệu tâm lý hàng tuần lâu dài, và với phần lớn các tình trạng, kết quả tốt nhất đến từ việc kết hợp thuốc với trị liệu tâm lý chứ không phải chỉ một trong hai. Nếu bạn đã có nhà trị liệu, Alice sẽ phối hợp với họ khi bạn đồng ý, để hai bên không làm việc theo hai cách hiểu khác nhau về vấn đề của bạn. Nếu bạn chưa có, cô có thể giới thiệu các nhà trị liệu ở Virginia phù hợp với điều bạn đang gặp phải.
Phối hợp với bác sĩ gia đình cũng quan trọng không kém, vì những lý do rất thực tế: tương tác thuốc, huyết áp khi dùng thuốc kích thích, ảnh hưởng chuyển hóa, kết quả tuyến giáp và kế hoạch mang thai đều nằm ở ranh giới giữa hai bên. Hồ sơ sẽ được gửi cho bác sĩ gia đình của bạn khi có yêu cầu. Bạn không cần giấy giới thiệu để được khám ở đây.
Với phần lớn người dân trong bang, rào cản thật sự là khả năng tiếp cận. Chờ hai đến bốn tháng là chuyện bình thường, và ngoài khu vực Bắc Virginia và Richmond có thể rất ít người kê đơn nhận bệnh nhân mới. Telehealth khép lại khoảng cách đó. Bệnh nhân được khám từ Richmond, Hampton Roads, Charlottesville, Roanoke, Lynchburg, Harrisonburg và thung lũng Shenandoah, Fredericksburg, Loudoun và Prince William, và cả những thị trấn không có phòng khám tâm thần nào trong bán kính một giờ lái xe. Bệnh nhân mới thường được xếp lịch trong 1 đến 2 tuần.
Có hai điều kiện. Bạn phải có mặt trên lãnh thổ Virginia vào thời điểm buổi hẹn diễn ra, vì đó là nơi Alice được cấp phép hành nghề. Và các buổi hẹn được thực hiện qua video, không bao giờ qua điện thoại. Theo quy định hiện hành của DEA về telemedicine, một buổi khám có cả âm thanh và hình ảnh theo thời gian thực là điều cho phép kê các thuốc kiểm soát đặc biệt như thuốc kích thích qua telemedicine, và chỉ có âm thanh thì không đủ cho những thuốc đó, nên video là quy định của phòng khám với mọi buổi hẹn. Bạn cần một không gian riêng tư và một máy quay hoạt động được. Buổi hẹn vào tại doxy.me/alicetran, không cần tải phần mềm.
3060 Williams Drive, Suite 300, Fairfax, VA 22031, khu vực Merrifield, có chỗ đậu xe miễn phí tại chỗ. Xem quản lý thuốc tại Fairfax →
Thứ Hai đến thứ Năm, 9:00 sáng đến 4:00 chiều giờ miền Đông. Buổi tối và cuối tuần có thể sắp xếp theo yêu cầu. Không cần giấy giới thiệu.
Aetna, Anthem, Cigna, Medicare và Medicaid. Gói bảo hiểm của bạn được xác minh trước buổi hẹn đầu. Tự trả: 400 đô la buổi đầu, 200 hoặc 250 đô la cho tái khám. Xem gói khám →
Toàn bộ buổi khám bằng ngôn ngữ bạn chọn, không cần người phiên dịch ngồi cùng. Trang quản lý thuốc bằng tiếng Việt →
Các trang liên quan: điều trị ADHD tại Virginia · điều trị lo âu tại Virginia · điều trị trầm cảm tại Virginia · dịch vụ · giới thiệu Alice · liên hệ · bệnh tâm thần
Tái kê chỉ tiếp tục những gì đã có sẵn. Quản lý thuốc đặt câu hỏi liệu loại thuốc này còn phù hợp không, liều đã đúng chưa, lý do dùng còn đúng không, và có gì thay đổi trong sức khỏe, các thuốc khác bạn đang uống, hay cuộc sống của bạn hay không. Mỗi buổi hẹn đều xem xét lại kế hoạch chứ không lặp lại nó.
Các buổi hẹn tại phòng khám này được thực hiện qua video, không bao giờ qua điện thoại. Một buổi khám có cả âm thanh và hình ảnh theo thời gian thực là điều cho phép kê các thuốc kiểm soát đặc biệt như thuốc kích thích qua telemedicine, và chỉ có âm thanh thì không đủ cho những thuốc đó, nên video là quy định của phòng khám với mọi bệnh nhân. Buổi hẹn qua video vào tại doxy.me/alicetran.
Không. Bạn chỉ cần có mặt trên lãnh thổ Virginia vào thời điểm buổi hẹn diễn ra. Bệnh nhân được khám từ Richmond, Virginia Beach, Charlottesville, Roanoke, thung lũng Shenandoah và mọi nơi khác trong bang. Nếu bạn muốn đến khám trực tiếp, văn phòng ở Fairfax luôn sẵn sàng.
Tùy loại thuốc. Thuốc kích thích cho ADHD có thể thấy tác dụng trong vài ngày. Thuốc chống trầm cảm thường cần khoảng 2 đến 4 tuần để có thay đổi ban đầu và 6 đến 12 tuần ở liều đủ mạnh trước khi có thể kết luận công bằng. Giấc ngủ, ăn uống và mức năng lượng thường cải thiện trước khi tâm trạng thay đổi, và đó là những tín hiệu sớm đáng theo dõi.
Có bốn hướng xử lý hợp lý, và Alice sẽ nói rõ cô chọn hướng nào và vì sao: tăng liều nếu liều trước đó chưa đủ, đổi sang thuốc khác, thêm một thuốc thứ hai có cơ chế khác, hoặc lùi lại một bước để xem xét liệu chẩn đoán đã đầy đủ chưa. Đáp ứng một phần là thông tin, không phải thất bại.
Dày hơn ở giai đoạn đầu, thường mỗi 2 đến 4 tuần khi đang bắt đầu một loại thuốc hoặc đang chỉnh liều, sau đó mỗi 1 đến 3 tháng khi tình trạng đã ổn định. Các thuốc kiểm soát đặc biệt bắt buộc phải tái khám đều đặn và không thể tái kê vô thời hạn nếu không có buổi hẹn.
Đôi khi. Các xét nghiệm nền như công thức máu, bảng chuyển hóa và chức năng tuyến giáp giúp loại trừ nguyên nhân cơ thể gây ra triệu chứng tâm thần. Một số thuốc, gồm lithium, valproate và thuốc chống loạn thần thế hệ hai, cần theo dõi định kỳ. Xét nghiệm được chỉ định khi kết quả thực sự làm thay đổi kế hoạch điều trị, không phải làm cho có.
Hãy nêu điều đó trong buổi hẹn thay vì tự ngưng. Cảm thấy khỏe hơn thường có nghĩa là thuốc đang có tác dụng, chứ không phải là bạn không cần nó nữa, và ngưng đột ngột thuốc chống trầm cảm có thể gây các triệu chứng ngưng thuốc như chóng mặt, đau nhức giống cúm, mất ngủ và lo âu dội ngược. Khi việc ngưng là đúng đắn, nó được thực hiện bằng một kế hoạch giảm liều từ từ có theo dõi.
Có. Bạn hãy mang theo danh sách thuốc hiện tại và hồ sơ nếu có. Alice sẽ xem lại bạn đang dùng gì, đã thử những gì, thuốc nào có ích và thuốc nào không, rồi cùng bạn tiếp tục, điều chỉnh hoặc đổi kế hoạch thay vì bắt đầu lại từ đầu.
Phòng khám nhận Aetna, Anthem, Cigna, Medicare và Medicaid, và gói bảo hiểm của bạn sẽ được xác minh trước buổi hẹn đầu tiên. Nếu tự trả, buổi khám đầu 60 phút là 400 đô la, tái khám 30 phút là 200 đô la và 45 phút là 250 đô la. Không có phí thành viên và không có phí ẩn.
Còn thắc mắc? Xem toàn bộ câu hỏi thường gặp →
Nếu bạn đang trong tình trạng khủng hoảng ngay lúc này, vui lòng đừng chờ đến lịch hẹn.
Gọi hoặc nhắn tin 988, Đường dây hỗ trợ khủng hoảng và phòng chống tự tử. Miễn phí, bảo mật, hoạt động 24/7.
Trường hợp khẩn cấp, gọi 911 hoặc đến phòng cấp cứu gần nhất.
Alice Tran Psychiatric Care không hoạt động 24/7 và không cung cấp dịch vụ khủng hoảng. Email, hộp thư thoại, tin nhắn thường được phản hồi trong vòng 24 đến 72 giờ làm việc.
Telehealth video khắp Virginia & khám trực tiếp tại Fairfax. Tiếng Việt & Tiếng Anh.
Đặt hẹn ngay →Hoặc gọi/nhắn tin: (703) 791-9099 · info@alicetrannp.com
Đánh giá của bạn giúp những bệnh nhân khác tìm được sự chăm sóc họ cần. Nếu bạn đã có trải nghiệm tích cực, chúng tôi rất biết ơn nếu bạn dành chút thời gian chia sẻ.
Chúng tôi đọc từng đánh giá và trân trọng mọi lời tử tế.