Benzodiazepine:
Những điều bạn nên biết trước khi dùng

Benzodiazepine nằm trong số những thuốc tâm thần được kê nhiều nhất tại Hoa Kỳ. Các tên biệt dược như Xanax (alprazolam), Klonopin (clonazepam), Valium (diazepam) và Ativan (lorazepam) quen thuộc với nhiều người. Chúng có tác dụng nhanh, giảm lo âu tức thì, và có thể mang lại cảm giác nhẹ nhõm khi bạn đang khốn khổ.

Nhưng chúng đi kèm những rủi ro nghiêm trọng mà không phải lúc nào cũng được giải thích rõ ràng tại thời điểm kê đơn. Bài viết này không nhằm khiến bạn hoảng sợ nếu bạn đang dùng một thuốc benzodiazepine. Nó nhằm cung cấp cho bạn thông tin trung thực để bạn có thể trao đổi một cách hiểu biết với người điều trị của mình.

Benzodiazepine Hoạt Động Như Thế Nào?

Benzodiazepine hoạt động bằng cách tăng cường hoạt động của GABA, một chất dẫn truyền thần kinh trong não có tác dụng làm dịu, ức chế hệ thần kinh. Khi bạn uống một viên benzodiazepine, bộ não lắng xuống nhanh chóng. Cơ bắp thả lỏng. Nhịp tim chậm lại. Cảm giác bị đe dọa giảm đi. Với người đang trong cơn hoảng loạn cấp tính, điều này có thể giống như được kéo lại từ bờ vực.

Tốc độ đó vừa là điểm mạnh lớn nhất, vừa là vấn đề lớn nhất của chúng.

Benzodiazepine Được Kê Cho Những Trường Hợp Nào?

• Lo âu cấp tính và cơn hoảng loạn
• Rối loạn lo âu lan tỏa (thường là ngắn hạn)
• Mất ngủ và khó ngủ
• Cai rượu (có giám sát y tế)
• Các rối loạn co giật
• Một số tình trạng co thắt cơ

Chúng đôi khi được kê trước các thủ thuật y khoa để giảm lo âu trước thủ thuật. Trong tâm thần học, mối lo ngại nảy sinh khi những đơn thuốc ngắn hạn trở thành thói quen dài hạn.

Những Rủi Ro: Điều Bạn Cần Biết

Sự Lờn Thuốc Phát Triển Nhanh

Bộ não thích nghi với benzodiazepine nhanh hơn hầu như bất kỳ thuốc tâm thần nào khác. Chỉ trong vài ngày đến vài tuần dùng đều đặn, bạn có thể cần liều cao hơn để đạt cùng tác dụng. Đây là sự lờn thuốc, và nó tạo ra một vòng xoáy rất khó thoát.

Sự Lệ Thuộc Thể Chất Rất Phổ Biến

Lệ thuộc nghĩa là cơ thể bạn đã điều chỉnh theo sự hiện diện của thuốc và sẽ phản ứng khi thuốc bị lấy đi. Điều này không giống với nghiện, nhưng nó nghiêm trọng. Người đã dùng benzodiazepine đều đặn quá vài tuần có thể gặp các triệu chứng cai đáng kể nếu ngưng đột ngột, bao gồm lo âu dội ngược, mất ngủ, dễ cáu gắt, run rẩy, và trong những trường hợp nặng, co giật.

Đây là lý do benzodiazepine không bao giờ được ngưng đột ngột mà không có hướng dẫn y tế. Giảm liều từ từ dưới sự giám sát là điều thiết yếu.

Ảnh Hưởng Nhận Thức

Dùng benzodiazepine lâu dài đã được ghi nhận liên quan đến các vấn đề trí nhớ, khó tập trung và tốc độ xử lý chậm lại. Người cao tuổi đặc biệt dễ bị té ngã và lú lẫn. Một số nghiên cứu cho thấy những ảnh hưởng này có thể kéo dài ngay cả sau khi ngưng thuốc, dù cần thêm nghiên cứu.

Sự Chai Lì Cảm Xúc

Nhiều người dùng benzodiazepine lâu dài mô tả trải nghiệm cảm xúc trở nên phẳng lặng. Lo âu giảm xuống, nhưng niềm vui, sự gắn kết và động lực cũng giảm theo. Đây là một lý do benzodiazepine thường không được xem là giải pháp lâu dài tốt cho các rối loạn lo âu.

Tương Tác Với Rượu Và Opioid

Kết hợp benzodiazepine với rượu hoặc opioid làm tăng đáng kể nguy cơ ức chế hô hấp và quá liều. Đây là một tương tác nghiêm trọng, đôi khi gây tử vong, cần được thông tin rõ ràng.

Có Lựa Chọn An Toàn Hơn Cho Lo Âu Không?

Có. Với hầu hết các rối loạn lo âu, có những lựa chọn lâu dài tốt hơn:

• SSRI và SNRI (như sertraline, escitalopram, venlafaxine) là các thuốc hàng đầu cho lo âu. Chúng không gây lệ thuộc và hiệu quả khi dùng đều đặn theo thời gian.
• Buspirone là một thuốc chống lo âu không thuộc nhóm benzodiazepine, không có nguy cơ lệ thuộc. Nó cần vài tuần để phát huy tác dụng nhưng thường rất hiệu quả cho lo âu lan tỏa.
• Thuốc chẹn beta (như propranolol) có thể xử lý các triệu chứng thể chất của lo âu, chẳng hạn tim đập nhanh, trong những tình huống cụ thể.
• Trị liệu tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi, là một trong những phương pháp điều trị lâu dài hiệu quả nhất cho lo âu. Xem bài viết của chúng tôi về khi nào cần tìm sự giúp đỡ cho lo âu.
• Thay đổi lối sống bao gồm tập thể dục, vệ sinh giấc ngủ và dinh dưỡng có thể giảm lo âu một cách ý nghĩa theo thời gian. Xem thêm trong bài viết về cách tiếp cận toàn diện con người của chúng tôi.

Nếu Bạn Đang Dùng Một Thuốc Benzodiazepine

Đừng ngưng đột ngột. Hãy trao đổi với người kê đơn của bạn về một lộ trình giảm liều chậm, có giám sát, nếu bạn muốn giảm hoặc ngưng thuốc. Hãy hỏi xem liệu một thuốc thay thế có phù hợp hơn cho nhu cầu lâu dài của bạn không. Nhiều người đã chuyển khỏi benzodiazepine thành công với sự hỗ trợ và kế hoạch đúng đắn.

Xem thêm: Lo âu: khi nào cần gặp bác sĩ tâm thần · Quản lý thuốc là gì? · Chăm sóc lo âu · Chăm sóc mất ngủ