Trầm cảm và rối loạn lưỡng cực:
Cách phân biệt

Trầm cảm và rối loạn lưỡng cực là hai trong số các tình trạng tâm thần dễ bị nhầm lẫn nhất. Cả hai đều có những giai đoạn tâm trạng xuống thấp, kiệt sức và khó sinh hoạt bình thường. Nhưng về bản chất, chúng là hai rối loạn khác nhau, với nguyên nhân khác nhau, diễn tiến khác nhau, và quan trọng nhất là cách điều trị khác nhau.

Chẩn đoán đúng không phải là chuyện hình thức. Điều trị rối loạn lưỡng cực như thể nó chỉ là trầm cảm thực sự có thể làm tình trạng nặng thêm. Bài viết này giải thích những điểm khác biệt then chốt.

Rối Loạn Trầm Cảm Chủ Yếu Là Gì?

Rối loạn trầm cảm chủ yếu (MDD), thường gọi là trầm cảm, gồm những giai đoạn tâm trạng buồn dai dẳng, mất hứng thú, thiếu năng lượng, thay đổi giấc ngủ, thay đổi khẩu vị, khó tập trung, và trong những trường hợp nặng là suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử. Những giai đoạn này kéo dài ít nhất hai tuần và là sự thay đổi đáng kể so với mức sinh hoạt bình thường của người bệnh.

Giữa các giai đoạn, người bị MDD thường trở lại tâm trạng bình thường. Bệnh được đặc trưng bởi những khoảng xuống thấp, không có những khoảng hưng phấn đáng kể.

Xem bài viết đầy đủ của chúng tôi về điều trị trầm cảm tại Virginia.

Rối Loạn Lưỡng Cực Là Gì?

Rối loạn lưỡng cực không chỉ có các giai đoạn trầm cảm mà còn có các trạng thái tâm trạng hưng phấn, hoặc hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ, xen kẽ với các giai đoạn trầm cảm. Các trạng thái hưng phấn chính là nơi hai tình trạng này khác nhau rõ rệt nhất.

Có hai loại chính:

• Lưỡng cực loại I có các giai đoạn hưng cảm toàn phát kéo dài ít nhất bảy ngày (hoặc ngắn hơn nếu cần nhập viện). Hưng cảm có thể gồm cảm giác tự cao vĩ đại, giảm nhu cầu ngủ mà không thấy mệt, suy nghĩ dồn dập, nói nhanh, hành vi bốc đồng hoặc rủi ro, và trong một số trường hợp là loạn thần.
• Lưỡng cực loại II có các giai đoạn hưng cảm nhẹ, là những trạng thái tâm trạng hưng phấn ở mức nhẹ hơn, không đạt tới hưng cảm toàn phát và không gây suy giảm chức năng nghiêm trọng. Người bị lưỡng cực loại II thường dành nhiều thời gian trong các giai đoạn trầm cảm hơn là hưng cảm nhẹ, đó là lý do tình trạng này hay bị chẩn đoán nhầm thành trầm cảm.

Để biết thêm, xem trang của chúng tôi về chăm sóc rối loạn lưỡng cực.

Vì Sao Rối Loạn Lưỡng Cực Thường Bị Bỏ Sót?

Mọi người hiếm khi tìm sự giúp đỡ trong những giai đoạn hưng phấn. Khi mọi thứ cảm giác tràn đầy năng lượng, năng suất và phấn chấn, hầu hết mọi người không gọi cho phòng khám. Họ tìm sự giúp đỡ khi rơi xuống đáy. Vì vậy, bức tranh xuất hiện ở buổi khám đầu tiên thường là trầm cảm thuần túy, và tiền sử hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ bị bỏ sót.

Trung bình, người bị rối loạn lưỡng cực phải chờ 6 đến 10 năm từ khi triệu chứng khởi phát đến khi nhận được chẩn đoán đúng. Trong thời gian đó, họ thường được điều trị chỉ bằng thuốc chống trầm cảm, điều có thể gây mất ổn định rối loạn lưỡng cực bằng cách kích hoạt các chu kỳ tâm trạng dày hơn hoặc châm ngòi một giai đoạn hưng cảm.

Những Dấu Hiệu Cho Thấy Trầm Cảm Có Thể Thực Ra Là Lưỡng Cực

Một buổi đánh giá kỹ lưỡng sẽ tìm những manh mối cho thấy trầm cảm thông thường có thể chưa phải là toàn bộ câu chuyện:

• Những giai đoạn năng lượng cao bất thường, giảm nhu cầu ngủ, năng suất tăng, hoặc tâm trạng phấn chấn, dù ngắn
• Hành vi bốc đồng trong những giai đoạn "tốt": chi tiêu, quyết định rủi ro, khởi động nhiều dự án mới cùng lúc
• Thuốc chống trầm cảm ban đầu có vẻ hiệu quả mạnh rồi ngưng tác dụng, hoặc gây kích động hay một cú vọt tâm trạng
• Gia đình có tiền sử rối loạn lưỡng cực
• Các giai đoạn trầm cảm bắt đầu từ tuổi thiếu niên hoặc thanh niên
• Triệu chứng loạn thần trong các giai đoạn trầm cảm hoặc hưng phấn

Hai Tình Trạng Được Điều Trị Khác Nhau Như Thế Nào?

Rối loạn trầm cảm chủ yếu thường được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm (SSRI hoặc SNRI), trị liệu (đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi), và các can thiệp lối sống. Xem bài viết của chúng tôi về thuốc hay trị liệu để biết thêm.

Rối loạn lưỡng cực được điều trị chủ yếu bằng thuốc ổn định tâm trạng (như lithium, valproate, hoặc lamotrigine) hoặc một số thuốc chống loạn thần không điển hình. Thuốc chống trầm cảm đơn thuần nhìn chung không được khuyến nghị cho rối loạn lưỡng cực và chỉ có thể được dùng một cách thận trọng, nếu có, kèm theo thuốc ổn định tâm trạng.

Đây là lý do chẩn đoán chính xác quan trọng đến vậy. Cách điều trị không chỉ khác nhau. Dùng sai phương pháp điều trị có thể chủ động làm tình trạng nặng thêm.

Nhận Một Buổi Đánh Giá Chính Xác

Chẩn đoán chính xác đòi hỏi một buổi đánh giá kỹ lưỡng, khai thác toàn bộ tiền sử các giai đoạn tâm trạng, không chỉ triệu chứng hiện tại. Nó cần thời gian và một người điều trị thực sự lắng nghe.

Xem thêm: Chăm sóc trầm cảm · Chăm sóc rối loạn lưỡng cực · PMHNP là gì? · Thuốc hay trị liệu